Onderwijs in Zwitserland

Wist je dat het basisonderwijs in Zwitserland niet overal verplicht is? Toch gaat zo’n 98 procent van alle kinderen in Zwitserland wel naar de basisschool. Het Zwitserse onderwijssysteem is niet nationaal georganiseerd, maar de kantons (vergelijkbaar met onze twaalf provincies) bepalen hoe het onderwijs in Zwitserland geregeld is. Hoewel de meeste kantons dit op dezelfde manier doen, kan dit toch degelijk verschillen!

Onderwijs in Zwitserland

Onderwijs in Zwitserland: Lagere scholen

Doordat de Zwitserse samenleving wordt gekenmerkt door een diversiteit aan talen, kunnen de kantons zelf bepalen hoe zij het onderwijs in Zwitserland willen regelen. Om een voorbeeld te noemen: voor kleuters is ‘naar school gaan’ niet in ieder kanton verplicht. Uiteindelijk gaan de meeste kleuters gewoon naar hun kleuterschool, ook wel bekend als de école enfantine. Dit doen ze rond hun vierde levensjaar voor een tijdsbestek van twee jaar.

Net als in Nederland is de kleuterschool erg speels met handarbeid en spelenderwijs leren. Aan het einde van de kleuterschool beginnen Zwitserse peuters zelfs met de basis van lezen en schrijven. Lessen duren er ’s morgens slechts 2,5 uur, waardoor het voor werkende ouders soms lastig kan zijn om de kinderen onder te brengen. Veel kleuterscholen in Zwitserland zijn tussen de middag namelijk niet dicht.

Onderwijs in Zwitserland

Na de kleuterschool gaan Zwitserse kinderen naar de basisschool (ook wel bekend als primarschule of école primaire). Dit is in alle kantons verplicht vanaf de leeftijdsgrens van zes jaar. Kantons bepalen zelf hoe lang deze basisschool duurt, maar een periode van vier à zes jaar is heel gebruikelijk. De kantons Aargau (vijf klassen) en Solothurn (zes klassen) tonen dit ook aan. Overigens zijn de plaatselijke gemeentes verantwoordelijk voor de financiering van het onderwijs. Door het verschillende aantal talen kiest een school meestal voor één taal. Hierdoor is het onderwijs in Zwitserland zo geregeld dat ieder kind wordt onderwezen in een taal die hij of zij thuis gewend is.

Kinderen tussen de 6 en 15 jaar moeten in Zwitserland verplicht worden ingeschreven bij een basisschool of op het voortgezet onderwijs. Je kunt de scholen zelf kiezen door de wijk te selecteren waarin je wilt wonen. Je kunt je kind inschrijven door de geboorteakte, gezondheidsverklaring en verblijfsvergunning te verzamelen. Dat zijn namelijk de documenten die je nodig hebt ij het karton.

Hogere scholen in Zwitserland

Ook het systeem in het Zwitserse voorgezet onderwijs verschilt enigszins ten opzichte van het Nederlandse systeem. De studie in Zwitserland kan namelijk georiënteerd zijn op een academische carrière, terwijl een Zwitserse tiener ook kan kiezen voor een studie die meer op een beroep gefocust is. Uiteindelijk werk je op het voortgezet onderwijs toe naar je Matura, het middelbare schooldiploma.

Onderwijs in ZwitserlandWat dit schoolsysteem betekent voor Nederlanders, is dat men beperkt is in de keuze voor de scholen in Zwitserland. En daar houdt niet iedereen van. Wanneer je in Zwitserland gaat wonen, is het dus verstandig om te kijken naar de scholen zelf. Wat is de voertaal? Hoe lang moeten mijn kinderen in Zwitserland naar school? En hoe lang duren schooldagen? Dat zijn de vragen waar je rekening mee moet houden bij het kiezen van de woonwijk (en dus ook school) in Zwitserland. Je gaat in Zwitserland namelijk naar de school in de wijk waarin je woont, tenzij je 25.000 Frank per jaar betaalt om je kind op een privéschool te laten leren.

Studeren in Zwitserland

Met uitstekend onderwijs in Zwitserland kun je op gerenommeerde universiteiten gaan studeren. Een klein verschil tussen Nederland en Zwitserland vind je terug in het collegegeld. Een overzicht van Studyinginswitzerland.ch leert ons dat Zwitserse studenten gemiddeld zo’n 1.300 Zwitserse frank (ongeveer €1.200,00) kwijt bent om een jaar te studeren. Deze tarieven gelden ook voor internationale studenten, maar zijn bij sommige Zwitserse universiteiten wat hoger.

In Nederland geldt een tarief van €1.984 euro voor universiteiten, dus het studeren in Zwitserland is aanzienlijk goedkoper als je naar collegegeld kijkt. Als student aan een Nederlandse hogeschool of universiteit krijg je in Zwitserland doorgaans een studiefinanciering van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) om je studie te bekostigen.

Universiteiten in Zwitserland staan er goed op, zowel bij Zwitserse als internationale studenten. Neem de Universiteit van Zürich, de grootste van het land. Al sinds 1833 vangen jaarlijks vele studenten hier hun studie aan. Momenteel vind je tussen de 20.000 en 30.000 studenten aan de universiteit. In totaal zijn er iets minder dan 10 grote, gerenommeerde universiteiten en hogescholen in het land te vinden. Er zijn ook nog enkele zeer specifieke universiteiten:

  • Universiteit van St. Gallen (HSG) specialiseert zich in de sector business en management en is met €1.885 per jaar één van de duurdere Zwitserse universiteiten;
  • Internationaal Instituut voor Management Development (IMD) specialiseert zich ook in de sector business en management;
  • Zürich Universiteit van Toegepaste Wetenschappen (ZHAW) is wetenschappelijk georiënteerd en telt zo’n 9.000 studenten;
  • Het Zwitsers Federaal Instituut voor Technologie (ETH) richt zich op de bèta-vakken.

Onderwijs in Zwitserland

De organisatie van het onderwijs in Zwitserland is op die manier uitstekend geregeld. Daar komt bij dat de Zwitserse Nationale Bibliotheek een rijke bron van informatie is voor iedere student. Deze is te vinden in Bern en voorziet studenten van alle soorten informatie die ze nodig hebben tijdens het studeren.

Waar moet je rekening mee houden tijdens je studie in Zwitserland?

Het is in het algemeen heel belangrijk om rekening te houden met hogere kosten van het dagelijks leven wanneer je gaat verhuizen naar Zwitserland. In de supermarkt ben je wat meer geld kwijt voor je boodschappen dan in Nederland. Het lagere bedrag wordt daardoor ruim gecompenseerd.

Overigens is het soms mogelijk om een beurs te verdienen voor je studie in Zwitserland. Zonder kennis van Engels, Duits, Frans of Italiaans (één van deze talen) wordt je echter nooit toegelaten voor een beurs. Bovendien moet je jonger zijn dan 35 en bij de Zwitserse ambassade nagaan of je recht kunt krijgen op een beurs.

Bij het vergaren van informatie over scholen in Zwitserland ben je wellicht ook benieuwd naar informatie over werken in Zwitserland. Lees dus gerust eens verder!